A Travellerspoint blog

Het Chileense merendistrict

Hoofdblogger: Bouke

rain 15 °C
View Zuid-Amerika on Sanne.A's travel map.

Ok, de natuur dus. We hadden in het vorige blogje beloofd dat we meer de natuur in zouden gaan, want op cultureel vlak is er in het Zuiden van Chili een stuk minder te beleven. Ik kan zeggen dat het aardig gelukt is om het aantal natuuruitstapjes te verhogen in de afgelopen tien dagen. We hebben de afgelopen tijd in het Chileense merendistrict doorgebracht. Dit district heeft veel dingen gemeen met Nederland: het regent hier veel, het is ontzettend groen en de temperaturen doen aan de Nederlandse herfst denken. Dat laatste is niet helemaal normaal, omdat het hier hartstikke lente is. De Chilenen zelf klagen hier steen en been over, want dit hoort helemaal niet. Het schijnt iets met El Niño te maken te hebben. Het maakt het voor ons allemaal wat lastiger om de geplande dingen te doen, daarom hebben we de afgelopen tien dagen een flinke om weggemaakt. We zijn eerst naar het Zuiden gegaan via een studentenstad, Valdivia. Daarna zijn we weer naar het Noorden getrokken om een toeristenstadje genaamd Pucón te bezoeken dat midden tussen allerlei mooie natuur ligt.

Dit gebied heeft overigens genoeg eigenschappen die het van Nederland onderscheiden. Het is namelijk heel heuvelachtig tot aan zee en in het binnenland begint de Andes al weer. Bovendien is het een van de meest seismisch actieve gebieden op aarde. De zwaarst gemeten aardbeveing aller tijden heeft hier bijvoorbeeld plaats gevonden, de aardbeving van Valdivia van 1960 had een kracht van 9,5 op de schaal van Richter. De seismische activiteit heeft twee belangrijke gevolgen gehad voor onze reis. Ten eerste zijn alle steden een paar keer in hun redelijk korte bestaan (zo'n twee à drie eeuwen) geheel met de grond gelijk gemaakt. Daarom zijn er nauwelijks oude gebouwen en zien ze er dus een beetje suf uit. Ten tweede zijn er heel, heel veel vulkanen in het het Merendistrict.

Valdivia is zoals veel steden in het Merendistrict gesticht en tot bloei gebracht door Duitse migranten. Waarschijnlijk voelden die zich erg thuis in het groene landschap. Dat heeft Valdivia een hele aardige traditie van bier en kuchen gebracht. Dit hebben wij ons natuurlijk niet laten ontgaan. Een bezoekje aan de Kunstmann-brouwerij net buiten Valdivia stond dan ook al snel op het prrogramma. Prima bockbier hebben ze daar. Iets wat goed past bij de herfstse weersomstandigheden. In Valdivia heb je ook nog een vismarkt die allerlei dieren aantrekt. Niet alleen de gebruikelijke meeuwen en aalscholvers, maar ook enorme pelikanen en zelfs nog enormere zeeleeuwen interesseren zich voor het afval van de markt! Je moet nromaal hele dure uitstapjes maken om zeeleeuwen van vijftig meter afstand te kunnen zien, dus dan is het heel grappig om ze gewoon in de stad te zien. Helaas hield het daarmee wel een beetje op in Valdivia, want het bruisende studentenleven hebben we niet kunnen ontdekken.

DSC_0577__Large_.jpg

DSC_0561__Large_.jpg

DSC_0565__Large_.jpg

Van Valdivia zijn we naar het grootste eiland van Chili gegaan, Chiloé. Dit is een eiland dat helemaal bestaat uit hoge rollende heuvels en een soort fjorden. Het doet heel erg denken aan Schotland en Noorwegen, naar het schijnt, want daar ben ik nog nooit geweest. De charme van het eiland is de kleinschaligheid. Overal zijn kleine plaatsjes met houten huisjes en kerkjes, kleine straatjes, veel koeien en natuur. We zijn onder andere naar het Nationale park geweest waar we een stevige wandeling naar het strand hebben gemaakt; we hebben een aantal van de houten kerkjes bezichtigd; we hebben de enige pinguïnkolonie op aarde bezocht die bestaat uit twee soorten pinguïns en we hebben heel erg genoten van de plaatselijke keuken. Ze combineren op Chiloé namelijk hun ligging aan zee met de Zuidamerikaanse voorliefde voor veel eten. Dat levert bijvoorbeeld een gerecht op dat Curanto heet. Daarin worden enorme mosselen, andere schelpdieren, lamsvlees, worst (waar ze in Zuid-Amerika sowieso goed in zijn) en een of andere ondifineerbare smurrie samengevoegd tot een geweldige bak eten. Cancato gaat nog een stapje verder. Dit is worst die in zalm wordt gestopt. Het gaat hierbij niet om een klein beetje zalm. Je moet meer in de richting van een zalmfilet denken waarop twee worsten zijn gelegd waarop dan wer twee zalmfilets zijn aangebracht. Een heerlijke, maar enigszins pijnlijke ervaring om helemaal op te eten.

DSC_0586__Large_.jpg

DSC_0611__Large_.jpg

DSC01795__Large_.jpg

Nog eventjes over de dag van de pinguïntour: dat was eigenlijk best wel een tegenvaller. Het was namelijk superkoud en het regende, zodat er verder niemand op het idee was gekomen om naar pinguïneilanden te gaan kijken. Met een boot maakten we klappertandend een tochtje van 30 minuten. We zagen wel wat pinguïns, maar niet al te veel. En hoewel ik het erg grappige en aandoenlijke beestjes vind, was het toch wel wat duur voor wat we kregen. Gelukkig stopten we op de weg terug nog even bij een museum van een man die een verzameling had van zooi die bij hem aangespoeld was. De verzameling bestond vooral uit héél véél beesten: enorme schildpadden, zeeleeuwen en zelfs twee complete walvis-skeletten.

DSC_0625__Large_.jpg

DSC01822__Large_.jpg

DSC01823__Large_.jpg

Ons hoofddoel in het Merendistrict was Pucón, of de vulkaan die pal naast Pucón ligt om precies te zijn. We hadden de hele omweg gemaakt om met mooi weer in Pucón te zijn, want anders zie je de vulkaan niet en erger nog, dan kun je hem niet beklimmen. Onze planning pakte perfect uit, dat wil zeggen, we hadden enorm veel geluk dat het precies op de dag die wij hadden uitgekozen perfect weer was om de vulkaan te beklimmen. We waren toen al een dag in Pucón, maar hadden door de wolken de vulkaan nog niet gezien. Om de vulkaan te kunnen beklimmen hadden we een plaats in een groep geboekt. We kregen alles wat nodig is voor een flinke klim door de sneeuw: overjas, overbroek, helm, klimschoenen, een klimhamer en ijskrap. Ook drie gidsen werden bijgeleverd. We moesten om 7 uur 's ochtends aanwezig zijn. Toen we uit ons hostel wegliepen zagen we dit voor het eerst:

DSC_0638__Large_.jpg


(Ons chaotische reisplan van de afgelopen weken: veel omreizen om mooi weer te vinden.)

De beklimming begon bij de sneeuwgrens op zo'n 1800 meter hoogte. De krater van de vulkaan ligt op 2847 meter hoogte. Het duurde ongeveer vier en een half uur voordat we boven waren en het was zwaar. De vulkaan is, geloof ik, behoorlijk stijl en je loopt dan ook constant in een zigzag patroon naar boven, want anders begeven je kuiten het na honderd meter al. Je zakt constant weg in de sneeuw waardoor je je weer op moet hijsen. De ijsstukken waren iedere keer weer een opluchting. Daar kon je gewoon de punten onder je schoenen in rammen en dan had je grip. Maar het was het zo ontzettend waard om het te doen. Nog nooit heb ik zo iets meegemaakt. Alleen al de tocht was een geweldige ervaring en dan sta je ook nog eens op de top van een berg, bij de krater van een actieve vulkaan. Dat betekent een schitterend uitzicht op de omgeving, waar nog een paar mooie vulkanen, wat meertjes en het dorpje waar je net vandaan komt te zien zijn.

DSC_0648__Large_.jpg

DSC01855__Large_.jpg

Tijdens de 4 en een half uur durende klim, hadden we na elke drie kwartier klimmen een pauze. De eerste twee stukken gingen helemaal prima en op enigszins pijn in mijn kuiten na, hadden we nergens last van. Maar juist toen wij het erover gingen hebben dat de klim allemaal wel mee viel, kwam het derde stuk. En toen was ik ineens best wel kapot. Met moeite kon ik genoeg op blijven letten om niet flink uit te glijden of een ijskrap in m'n eigen been te steken. 20 Minuten voor de top maakten we nog even een stop en daarna ging het weer prima met me. En dan dat uitzicht: wauw!! Echt heel bizar om daar vlak bij de krater rond te lopen. Hij maakte zelfs allerlei geluiden, alsof een enorme reus ontzettende honger heeft: rrrrwwaauuuuuwwwww. En als je op de verkeerde plek ging staan, kwamen er ontzettend stinkende rookwolken voorbij.

En dan moet je naar beneden. Dat is normaal natuurlijk het vervelende stuk: een enorm end lopen, ook weer heel veel uitglijden en pijn in je schenen of zo en dat allemaal zonder de voldoening dat je aan het eind boven op een berg staat. Maar daar hebben ze wat op gevonden (bergbeklimmers zijn geen domme jongens, bewijs 1: ze hebben bergbeklimmen als baan). Je loopt niet naar beneden, je glijdt, op je billen. En dat is een mooie manier om dat laatste restje adrenaline te pakken te krijgen.

DSC01835__Large_.jpg

DSC_0672__Large_.jpg

DSC01864__Large_.jpg

DSC_0670__Large_.jpg

Tsja, dat laatste zag ik eigenlijk niet zo zitten... Want ik was namelijk al eens op mijn billen van een vulkaan af gegleden, en dat ging niet bepaald soepel: de sneeuwgrens hield plotseling op, en ik had toen geen tools bij me om mezelf geleidelijk tot stilstand te brengen. Maar gelukkig was het dit keer een stuk beter geregeld, waarbij elk glijstuk uitkwam op een enorme sneeuwvlakte. Het was eigenlijk wel echt heel erg tof. Bepaalde stukken wist je echt niet meer wat boven en onder was, zo hard ging het, maar het ging me prima goed af. Slechts één keer raakte ik eventjes het spoor kwijt. In tegenstelling tot Bouke, die constant omdonderde en zelfs een keer een heuse salto wist te maken. Eenmaal beneden had ik het wel volledig gehad en was blij dat het voorbij was.

Nu zijn we in Osorno. We zijn net naar een klein stadje aan een meer geweest dat heel Duits is. Daar hebben we Duitse huizen gezien, een Duits museum bezocht en veel Duitse taart gegeten. Morgen pakken we een bus die ons 22 uur naar het zuiden brengt, naar Coyhaique. En dan zijn we een heel eind verder naar Ushuaia.

Posted by Sanne.A 05:38 Archived in Chile Comments (4)

Had een man 200 kilo aan zijn nek hangen...

Hoofdblogger: Sanne

sunny 27 °C
View Zuid-Amerika on Sanne.A's travel map.

Na enige frustratie over onze immobiliteit in Argentinië zonder auto noch oneindig veel geld, hadden we erg veel zin om eens te kijken hoe het in Chili zou zijn. En och, we waren toch in de buurt.

We namen de weg die van Mendoza naar Santiago ging. De weg is zo'n 300 kilometer, waarvan we ongeveer de helft van de tijd (begin- en eindpunt) door een zonovergoten landschap vol wijngaarden reden. De andere helft van de tijd, bestond uit niets minder dan een hoge bergpas, vol sneeuw en vlak langs de hoogste berg van Zuid-Amerika: de Aconcagua, met vlak daarachter de Chileense grens. Heel onwerkelijk hoe snel je 'even' door de Andes kon rijden.

DSC_0461__Large_.jpg

Santiago was voor ons, en voor praktisch alle andere reizigers die we er ontmoet hebben, een aangename verrassing. Ik had er namelijk niet zo heel veel van verwacht. Het bleek echter een hele levendige stad, vol met mooie gebouwen (ook al waren de meeste al tig keer ingestort en weer opnieuw opgebouwd), en dan het hoogtepunt: midden in de stad tussen de gebouwen door prachtige uitzichten op de Andes! We sliepen in een prachtig hostel, dat in zo'n beetje het enige gedeelte van de stad stond dat niet was verwoest door de gigantische aardbeving van 1985. Een heel pitoresk koloniaal gebouw, op steenworp afstand van hartje Chili. Ok, ok, ik zal niet té positief zijn over Santiago. Het blijft een Zuid-Amerikaanse stad, en echt héél veel bezienswaardigheden zijn er daarom niet. Wel het beste museum tot nu toe: een precolombian art museum.

Je ziet wel vaker van die oude dingen in musea uit culturen die je niet echt goed kent en meestal moet ik zeggen dat ik daar niet overdreven veel mee kan. Maar dit museum was heel professioneel opgezet en de collectie leek me van een heel hoog niveau. Dat maakte het ook voor mij het beste museum tot nu toe. Ik heb echt mijn ogen uitgekeken bij deze wonderlijke beelden.

Ons hostel

Ons hostel

Favoriete bezigheid van de Chilenen: demonstreren!

Favoriete bezigheid van de Chilenen: demonstreren!

DSC01759__Large_.jpg

Andes op de achtergrond

Andes op de achtergrond

Na het daverende succes van de wijntour in Mendoza, konden we het ook niet laten om de wijn aan de andere kant van de Andes te proeven. Chili verbouwt als enige land in de wereld de Carmenère-druif, aangezien die in de rest van de wereld uitgestorven is door een ziekte. Uitleg over deze plaag, en over alles wat er verder te leren is over wijn en wijn maken, leerden we tijdens onze toer door de wijngaard van Undurraga, eentje die we al kenden van de Aliwen-wijn, die in de Appie in het schap ligt. Probeer eens zou ik zeggen (kost maar 5 euro), en doe dan je ogen dicht en probeer je voor te stellen waar hij vandaan komt:

DSC01773__Large_.jpg

DSC01777__Large_.jpg

Echt een relaxt verhaal over die Carmenère-druif. Ze dachten tot twintig jaar geleden namelijk dat een Merlot-variant was. Ze mengden die druif dus met de echte Merlot-druif en labelden dat als Merlot. Toen kwam er een Fransman die zag dat het om die andere druif ging. Zo werd een druif die meer dan honderd jaar als verloren werd beschouwd, herontdekt. En je kunt er heel lekkere wijn van maken.

Ook kregen we trouwens twee prachtige wijnglazen mee. Maar als je wil lezen hoe het glas is gesneuveld, lees dan verderop over onze worstelpartij...

Verder had Santiago een ontzettend leuke barstraat, waar het om 18.00 uur al stampensvol zit en waar de lokale studentenpopulatie het duidelijk prima naar zijn zin heeft. Veel straatartiesten gaan de terrassen af, en het is niet lastig om de Chilenen aan het huilen van het lachten te maken, of om ze allemaal in koor te laten zingen. En dat alles met goedkope flessen bier van 1 liter erbij: prima! Sowieso komt de Chileense bevolking heel levendig en extravert over, waar de Argentijnen dan weer wat meer in zichzelf gekeerd lijken te zijn. Ok, ze halen het niet bij de Brazilianen, die zelfs in bushokjes nog spontaan een Samba-feest kunnen beginnen, maar ze komen volgens ons redelijk in de buurt.

Onze laatste nacht namen we een treintje naar de top van een heuvel met prachtig uitzicht over Santiago, om de volgende dag naar Valparaíso te gaan. De bohemian, kleurrijke, culturele hoofdstad van Chili. Het is gelegen op vele, hele stijle heuvels aan de kust. Op het eerste gezicht is het een ontzetten vrolijke en mooie stad met heuvels vol felgekleurde huizen. Op het tweede gezicht blijken bijna alle huizen van golfplaat te zijn en hangen er eigenlijk overal elekticiteitsdraden overheen. En ook de wegen zijn eigenlijk niet altijd bestraat. Lijkt eigenlijk best wel op de favela's in Rio... Maar het blijkt maar weer dat als je golfplaat goed gebruikt, en je het vervolgens in een felle kleur schildert, het er een heel stuk beter uitziet dan de gemiddelde sloppenwijk. We liepen wat rond door de stad en bij elke bocht die je maakt had je een beter uitzicht over een pitoreske straat met gekleurde heuvels op de achtergrond: prima! Oh, de heuvels van Valparaíso zijn trouwens zó stijl, dat ze er ascensors, karretjes die over een spoor met een hoek van zo'n 50 a 60 graden omhoog gaan, gebouwd hebben. Allemaal leuk en aardig, maar ik vertrouwde die dingen niet zo goed, want ze kraakten.

Uitzicht over Santiago

Uitzicht over Santiago

Heel veel lekker eten voor weinig geld in de Mercado Central, Valparaíso

Heel veel lekker eten voor weinig geld in de Mercado Central, Valparaíso

Creatief met golfplaat

Creatief met golfplaat

DSC_0507__Large_.jpg

DSC_0511__Large_.jpg

DSC_0520__Large_.jpg

We kwamen in Valpo (zoals locals de stad noemen) 's avonds een stelletje tegen dat in Santiago in hetzelfde hostel als ons had geslapen. We waren een beetje uit ons hostel in Valpo gevlucht. Niet omdat het een slecht hostel was, maar de sfeer was niet echt goed. Daarom hadden we besloten maar wat te gaan drinken in een café. Zij waren ook van plan dat te gaan doen. Ze hadden namelijk iemand ontmoet die in een café ging optreden. Wij waren van harte welkom om mee te komen. Die vent die ze ontmoet hadden, begleidde op zijn gitaar zijn vrouw die Zuid-Amerikaanse muziek zong. Hij kon touwens ook zelf wel aardig spelen. Ze voerden de nummers naar mijn smaak erg mooi uit. Na het optreden hebben we vervolgens nog een hele tijd met ze zitten praten. Dit was zo'n beetje de eerste keer dat we uitgebreid hebben kunnen praten met mensen uit het land zelf. En dat beviel heel goed.ç

We zijn trouwens ook even naar het nabijgelegen Viña del Mar geweest, en daar hadden ze een heuse <em>moai</em> staan: zo´n beeld van paaseiland

We zijn trouwens ook even naar het nabijgelegen Viña del Mar geweest, en daar hadden ze een heuse <em>moai</em> staan: zo´n beeld van paaseiland

Op de laatste dag in Valparaíso hebben we ook nog het huis van Pablo Neruda bezocht. Deze Nobelprijswinnende Chileense dichter heeft een aantal huizen achtergelaten die heel bijzonder zijn. La Sebastiana, zijn huis in Valparaíso is hoog op een van de heuvels van de stad gelegen en heeft daardoor prachtige uitzichten over de stad en de haven. De huisen van Neruda zijn zo beroemd omdat ze enorm zorgvuldig zijn ingericht. Een eclectische verzameling van kunstwerken en objecten siert de verschillende kamers. Niets is geplaatst zonder dat er een bepaalde gedachte of betekenis achter zit. Van de glazen op de eettafel tot de kart op de wand in de studeerkamer. Met de (zeer noodzakelijke) uitleg via zo´n audioguide was het en heel interesante visite bij zo´n grote schrijver.

En laat ik weer eens eindigen met de vervelende kant van dit alles. Want hoewel Chili ons dus prima bevalt, zit er ook een vrij nare kant aan het land. Je hoort letterlijk óveral verhalen over backpackers die berooft en bestolen worden. Laat ik nou vergeten zijn te vertellen dat Bouke al binnen een half uur na aankomst in Santiago gerold was in de metro. Er zat verder niets bijzonders in zijn portemonnee, want we hebben alles in onze moneybelt zitten, maar toch. In het hostel waar we sliepen was er die ochtend een Argentijn met de noorderzon en alle belangrijke spullen van zijn Duitse dormgenoten vertrokken. Valparaíso was nog een heel stuk erger. Je wordt regelmatig door de Lonely Planet en door de locals gewaarschuwd over gevaarlijke plaatsen waar je beter niet kan komen. In Valparaíso zijn die gevaarlijke plekken zijn praktisch overal buiten de gebaande paden.

Op het derde en laatste gezicht, was Valparaíso dus een ontzettend kleurrijke en vrolijke stad van golfplaat en rotzooi, waar je een ontzettend leuke tijd kan hebben zo lang je absoluut niet zomaar overal gaat lopen, en waar je waarschijnlijk lichter vandaan komt dan je erheen was gegaan. Al kijkend over de heuvels zag je steeds minder pitoreskheid, en meer en meer 'loerend gevaar'. Tijd om weer weg te gaan dus. En tijdens de 100 meter die we moesten lopen van de stadsbus naar het busstation, voelde ik plotseling een hand in mijn rechterzak glijden. Uit reflex draaide ik me meteen om en had ik ineens die vent vast. Ik weet eigenlijk niet meer zo heel goed wat er gebeurde, maar Bouke was er ook binnen no time bij. We hadden de dief dus te pakken, en we dachten dat het daarmee over zou zijn en hij mijn portemonnee weer los zou laten. Maar tot onze verbazing bleef hij maar vasthouden en begon er een soort worstelgevecht dat voor mijn gevoel minuten, maar ik werkelijkheid waarschijnlijk minder dan een minuut geduurd heeft. Op een gegeven moment kwam er een auto de straat in rijden en we drukten hem er tegenaan. Het was echt volslagen belachelijk allemaal, want die vrij kleine vent had dus twee grote Hollanders, met backpack en andere bepakking om zijn nek hangen. Of, zoals Bouke het beschreef, 200 kilo aan zijn nek hangen. Na veel geknijp, geduw, en gekietel (vond ik erg ingenieus van mezelf) gaf hij zich gewonnen.

Een paar minuten later in de bus zaten Bouke en ik hijgend en stampensvol adrenaline een beetje zenuwachtig te lachen. Hoe bizar dit eruit heeft moeten zien! Hadden we er maar een video van gehad... We kwamen erachter dat we blijkbaar allebei tijdens het 'gevecht' ons gerealiseerd hadden dat er werkelijk niets van waarde in de portemonnee zat. Maar het begon met een reflex, en daarna werd het een principe kwestie. (Bouke: 'let go you focker!!') Na tellen bleek dat er maarliefst 4 euro in de portemonnee zat. Want, zoals ik al zei, zit al het belangrijke in de moneybelt. Maar het doet ons zo ontzettend veel plezier om te bedenken wat dat gastje die avond in zijn bed gedacht moet hebben. Vol pijntjes hier en daar, moet hij echt het idee hebben gehad dat hij de jackpot in zijn handen had. Hij moet gelooft hebben dat er minstens 100 euro en weet ik het wat in die portemonnee had moeten zitten. Hij moest eens weten: HA!

Nu zitten we 4 uur met een trein ten zuiden van Santiago in Chillán. Het is een verschrikkelijk saai stadje, vanwaaruit we vandaag een uitstapje maakten naar het lichtelijk minder saaie Concepción. Maar erg vind ik al die saaiheid niet echt. We gaan richting het zuiden, en daar zal het qua culturele bezigheden niet zo spannend worden. Qua natuur zullen we vast hele spectaculaire dingen gaan zien. En op de één of andere manier voelt het hier in het grauwe stadje heel erg alsof we op weg zijn naar het einde van de wereld. Op naar Ushuaia!

En weer even de stand van zaken tot nu toe. Je kunt trouwens niet alleen zoomen wat je wil op de kaart. Je kan ook op een willekeurige stad klikken om bijbehorende blogs en foto´s te bekijken.

Posted by Sanne.A 17:39 Archived in Chile Comments (8)

Bloggen onder invloed

Hoofdblogger: Sanne

all seasons in one day 15 °C
View Zuid-Amerika on Sanne.A's travel map.

Noem me Ismaël!

DSC_0235__Large_.jpg

Jaha, wij hebben walvissen gezien. En niet zomaar een paar ook! Na ons vorige blogje, pakten we een nachtbus naar Puerto Pirámides, wat op een schiereiland ligt en op de werelderfgoedlijst staat, omdat er zoveel verschillende dieren leven. Zo zijn er zeeolifanten, pinquins, lama-achtige beesten, beesten die op een kruising lijken tussen een antilope en een konijn, orka's, en dus walvissen. Meteen na aankomst zetten we ons tentje op en gingen informatie verzamelen over verschillende tours, en voor we het wisten zaten we op een boot.

Nu heb ik in Nieuw-Zeeland al een keer een walvis tour gedaan, en had van tevoren misschien een lichtelijk “been there, done that” gevoel (maar uiteraard had ik er alsnog heel veel zin in), maar ik ging vooral naar het park om orka's te spotten. Maar eenmaal op de boot werd ik snel enthousiaster. We hebben niet enkele walvissen van een afstandje bekeken. Nee, we hebben tientallen walvissen gezien. Ze waren overal; in de verte al spetterend, duikend of staart-zwiepend, vlak naast de boot, of zelfs onder de boot door zwemmend. Het is ook regelmatig voorgekomen dat er twee vlak naast de boot aan de rechterkant zwommen, er plotseling eentje aan de linkerkant omhoog kwam en je in de verte altijd wel een staart de lucht in zag gaan: WAUW. Nee heel veel beter dan dit had het denk ik niet gekund.

Op dit moment zijn er veel baby walvissen en die blijven voorlopig met moeders daar in de buurt, voordat ze straks naar de zuidpool vertrekken. Moeder en kalf blijven bij elkaar, maar de kalveren kunnen nog niet zo goed duiken. Als moeder dus naar beneden duikt, blijft de kleine bovenaan dobberen en wacht rustig tot moeder weer terug is. Nu hadden wij het geluk dat we op een gegeven moment in de buurt waren van 5 walvissen tegelijk, waaronder 2 kalveren. Het werd ineens een chaotische boel en ik geloof dat er zelfs nog meer walvissen in de buurt kwamen. Als we het goed begrepen is dit wat er gebeurde: de twee kalveren dobberden bovenaan terwijl hun moeders beneden waren. Alleen bij bovenkomst was er wat onduidelijkheid over 'wie van wie' was, dus kwam iedereen even bij elkaar om de boel op te helderen.

DSC_0266__Large_.jpg
DSC_0267__Large_.jpg
DSC_0325__Large_.jpg

's Avonds liepen we tijdens zonsondergang nog eventjes langs het strand voordat we wat te eten gingen zoeken. We gingen voor de grap ook nog even kijken of we toevallig nog een walvis konden spotten. Maar wat bleek: die dingen zaten weer overal! Ze kwamen tot iets minder dan 100 meter van de kust en weer waren overal in de verte zwiepende staarten te ontdekken!

OK, dit wordt dankzij de walvissen een heel lang blogje, dus ik zal wat korter zijn over dag twee. We maakten met een busje een tour over het schiereiland om zeeolifanten, pinguins en wellicht orka's te zien. De zeeolifant-vrouwtjes waren enkele dagen geleden vertrokken om eten te zoeken, en de kleintjes en de dikke vaders lagen non-stop te zonnen op het strand. Niet heel spectaculair, wel heel leuk om in het echt gezien te hebben. De pinguin-kolonie was ook niet heel daverend, maar wederom: we hebben pinguins in het wild gezien! De orka's hebben we helaas niet gezien, want het was hoogwater. Bij laag water doen de orka's hier namelijk soms iets heel typisch. Ze komen letterlijk de kust op en eten dan de zeeolifanten op... Dat was die morgen om 6.00 nog waargenomen, maar nu was er helemaal niets te vinden dat op een orka leek. Helaas...

DSC_0406__Large_.jpg
DSC_0407__Large_.jpg

De volgende stop was Bariloche. Een bergstadje vol outdoor-activiteiten dat midden in een gebied vol prachtig blauwe meren ligt en onze gateway naar Patagonië moest worden. De stad ligt heel spectaculair aan zo'n meer met besneeuwde bergen op de achtergrond. Fantastish allemaal, ware het niet dat het ontzettend pokke weer was en wij niet veel zagen door de mist en sneeuw. Tsja, dat was wel even wennen na al dat lekkere weer ervoor. Het weer ging ook binnenkort niet heel veel beter worden, dus realiseerden wij ons wederom dat Patagonië nog wel eens een stukje lastiger kon worden dan wij dachten. Nou ja, je komt er wel, maar of je ook iets moois ziet onderweg is een tweede. En toen hebben we nogmaals de plannen omgegooid en pakten we een nachtbus naar Mendoza.

DSC01732__Large_.jpg

Over de bussen heeft Bouke nog wel het één en ander te vertellen: Het duurt ongeveer vijftien uur van Bariloche naar Mendoza met de bus. Een van de langere ritten tot nu dus. En we hadden een de week daarvoor al heel veel in de bus gezeten dus we zagen er een beetje tegen op. Nou hebben we al verteld dat ze hier aardig luxe bussen hebben. Dat betekent: dat stoelen heel ver naar achter kunnen, er films worden gedraaid (in het Engels, meet Spaanse ondertitels) en dat je er gewoon best goed kunt slapen. Er zijn twee problemen met deze bussen. Ten eerste zijn ze duurder dan wij hadden gehoopt en slaan lange ritten als deze een flink gat in je budget. Ten tweede koelen ze de bus te hard in warme gieden en warmen ze de bus te veel op in koude gebieden. De gulden middenweg hebben ze hier duidelijk nog niet gevonden. Dit betekent dat je een behoorlijke berg kleren mee moet nemen omdat niet echt te voorspellen valt wat er precies in de volgende bus gaat gebeuren. Omdat de route tussen Bariloche en Mendoza niet al te gebruikelijk is, moesten we met een vrij luxe maatschappij. Dat is wat duurder, maar je krijgt wel eten en entertainment. Onder entertainment viel ook een bingo. En blijkbaar kan ik Spaanse cijfers goed genoeg verstaan om die te winnen. Daardoor kwamen met een lekkere fles Mendoza-wijn in Mendoza aan.

Mendoza is de wijnhoofdstad van Argentinië. Het klimaat is geweldig en je hebt vanuit de stad uitzicht op de Andes. De hoogste berg van Zuid- Amerika ligt hier zelfs niet heel ver vandaan. En in dit stadje hebben we mijn verjaardag gevierd. (allemaal heel erg bedankt voor de felicitaties trouwens) We zijn heel Argentijns een verrukelijke lap vlees gaan eten en hebben flink genoten van de Malbec. We hebben hier verder redelijk een beetje vakantie gevierd, want daar waren we na al die nachtbussen wel redelijk aan toe. Gisteren zijn we naar een hotspring geweest en hebben de hele dag lekker gedobberd en en kijkje genomen in de wereld van vakantie-vierende-Argentijnen. (Dat houdt vooral in dat er veel rook hangt van alle parilla's , Argentijns BBQ's.

DSC_0422__Large_.jpg
Op mij!

Op mij!

Vandaag hebben we datgene gedaan waarvoor iedereen naar Mendoza komt: wijnproeven! En daarvoor pak je een busje naar het plaatsje Maipú, om vervolgens met een fiets langs allerlei wijngaarden te gaan. Zodra we het stoffige stadje uitwaren, reden we over idylische weggetjes, omlijnt door prachtige bomen en omgeven door wijngaarden. We bezochten drie producenten en proefden erop los. We hebben zelfs mogen proeven van een wijn die volgend jaar 50 euro per fles op moet gaan leveren. En dat alles voor bijna geen geld. En daarom de blogtitel van vandaag: ik ben op dit moment best wel een beetje aangeschoten :), hoop dat ik geen onzin uitkraam.

Aangezien iedere toerist hier doet wat wij vandaag gedaan hebben, was ik er een beetje bang voor dat het een grote toeristische bende zou worden. Met andere woorden: sjaggerijnige mensen die je rondleiden, slechte wijnen bij het proeven en hoge prijzen voor dat alles. Gelukkig bleek dat heel erg mee te vallen. Er waren zat toeristen, maar de mensen van de wijngaarden waren hartstikke enthousiast en we hebben een aantal heel bijzondere wijnen kunnen proeven. Echt een geweldige dag!

DSC_0432__Large_.jpg
DSC_0427__Large_.jpg

OK, ik begrijp dat dit allemaal echt fantastisch moet klinken. En als ik dit nu zo opschrijf schaam ik me er bijna voor dat we ook wel wat mindere momenten hebben gehad deze week. Het blijkt namelijk af en toe wel lastig om jezelf hier te vermaken zonder bakken vol met geld uit te geven. Hoewel het ons hier in Mendoza redelijk is gelukt, is de entertainment-factor van veel Argentijnse steden niet heel denderend. Veel hostels bieden vervolgens duizend-en-één tours aan, maar ja, we kunnen nu eenmaal niet 40 euro aan dat soort dingen gaan uitgeven. Je bent hier toch wel heel beperkt zonder auto. Maar goed, we leren hier steeds beter mee om te gaan.

Liefs,

Posted by Sanne.A 20:44 Archived in Argentina Comments (7)

De steden van Mesopotamië

sunny 30 °C
View Zuid-Amerika on Sanne.A's travel map.

Hoofdblogger: Bouke

We zijn in Argentinië! En een eind erin, inmiddels. De afgelopen week zijn we vanuit Asuncion omlaag getrokken, van stad naar stad naar stad. Dat houdt in dat we achtereenvolgens in Resistencia, Paraná, Santa Fé en Rosario zijn geweest. De meeste van deze steden liggen langs de Río Paraná en zijn van niet geringe omvang.

De uitzondering heet Resistencia. Dit is een stadje in het midden van nergens dat alleen een regionaal centrum is, maar verrassend genoeg vol staat met beelden, honderden beelden. We hebben dit stadje vluchtig bekeken toen we tijd hadden tussen twee bussen. Het oordeel mag wezen: saai stadje, veel beelden, leuk verhaal over een hondje.

DSC01703__Large_.jpg

Paraná en Santa Fé zijn tweelingsteden aan de Río Paraná. Ze zijn allebei hoofdstad van hun eigen provincie (Santa Fé en Entre Ríos(Mesopotamië)) en zijn redelijk belangrijk in de geschiedenis van Argentinië, maar waarom dat zo is, weet ik niet precies. We hebben beide steden bekeken vanuit Paraná, waar het goed toeven scheen te zijn. Dat bleek wel waar want we hebben er lekker geslapen, een beetje gezwommen en wat rondgewandeld in beide steden.

DSC_0020__Large_.jpg

Rosario is de derde stad van Argentinië en ik vind dat het die uitstraling heeft. De stad heeft een groot, levendig centrum, een paar leuke musea, je kunt er gevarieerd (bijvoorbeeld vegetarisch) eten en er zijn net iets meer en betere monumentale gebouwen dan in de vorige steden. We zaten bovendien in een vet hostel dat in alle schakeringen van pop-art gedecoreerd was en waar het personeel heel relaxt was. We hebben er bijvoorbeeld een avondje cocktails zitten drinken voor een paar euro per stuk.

Inderdaad waren bovengenoemde steden allemaal erg leuk, maar niet denderend. (Met Resistencia als uitzondering, dat was gewoon saai, behalve het verhaal van het hondje dan). Het gebrek aan echt memorabele hoogtepunten vond ik in Rosario erg creatief opgelost. Het is namelijk de geboorteplaats van de nationale vlag. Als in: iemand heeft dat ding in Rosario ontworpen. Dit vinden ze razend interessant in Rosario, waardoor het stadje een soort van 'stad van de vlag' is, er een enéurm monument is gebouwd dat nogal fascistisch aandoet. In het monument is een eeuwig brandende vlam en kan je met een lift naar boven om de stad van boven te zien (wij kwamen trouwens tot de conclusie dat Rosario typisch een stad is die vanaf de grond ontzettend mooi is, maar vanuit de lucht spuuglelijk) en 's avonds wordt het 'ding' verlicht in de nationale kleuren. Dat was nog niet eens alles, want dit zelfde monument staat ook nog eens op het briefje van 10 pesos. Nu vind ik dit hele gedoe rondom een vlag überhaupt al een beetje overdreven, want kom op, ieder land heeft een vlag, het is niet bepaald een prestatie. Maar daarnaast is de Argentijnse vlag ook nog eens best wel lelijk! Twee lichtblauwe strepen aan de boven- en onderkant staan voor 'zilver' (als in: argentium) aangezien deze kleur hier het dichtst bij staat. In het midden is een witte streep, die door het gebrek aan contrast al snel wat gelig aandoet. In het midden hebben ze één of ander zonnetje dat voor mij veel te veel op een smiley lijkt. Juist, Rosario, 'stad van de vlag' had voor mij dus duidelijk te verbergen dat het eigenlijk geen grootschalige hoogtepunten had. Behalve dan natuurlijk dat het de geboorteplaats is van ons aller kameraad Che, maar volgens de Lonely Planet 'schaamden' ze zich hier een beetje voor. (??)

DSC_0047__Large_.jpg

DSC_0052__Large_.jpg

Helaas was het bloedheet in Rosario. Zo heet dat we een deel van de dingen die we wilden zien, hebben laten zitten of er als zombies langs zijn gelopen. Toch hebben we fascinerende kunst gezien Bijvoorbeeld een installatie waarbij een vogelkooi met enkele parkieten of zo boven een afdruk van een schilderij van Breughel was gehangen. Het resultaat was uiteraard dat de afdruk nauwelijks nog zichtbaar was door de vogelschijt. We hebben het de bijnaam Schijt aan Breughel gegeven. En we hebben het geboortehuis van Che gezien en dat vind ik dan stiekem toch wel vet.

DSC_0073__Large_.jpg

En dan nu een stukje over het eten hier. Want hoewel dit aanvankelijk toch wel een verdomd goede reden was om naar Argentinië te komen (het beeld van een gigantisch lekkere biefstuk en een glas rode wijn erbij leek ons wel wat) is het eten vreemd genoeg wel een obstakel geweest tot nu toe. Je komt namelijk niet zo gemakkelijk verder dan lappen vlees waar je Usted tegen zegt. Vandaar ook dat Bouke net begon over vegetarisch eten, want ik heb op een gegeven moment voorgesteld om dan maar semi-vegetarisch te worden hier om nog aan de benodigde voedingsstoffen te komen. Daarnaast is het ontbijt mier- en mierzoet en zijn snacks verder best vet. Maar gelukkig settelen we op dit punt een beetje. We hebben de 'all you can eat' vegetariërs ontdekt en ze blijken hier vele soorten smeerkaas te hebben in de supermarkt. Hoewel de keuken in Argentinië niet razend gevarieerd is, zijn ze gewoon wel heel goed in die paar dingen die ze serveren. Daarom gaan we hier (met mate) gewoon heel erg genieten van die gigantische stukken vleesch, en ook in pasta en pizza blijken ze hier behoorlijk goed te zijn. Oh, en dan natuurlijk ook nog het volgende hoogtepuntje: IJS. Italiaans ijs nog wel. En dan het liefst met een flinke klodder dulce de leche, een zoetig goedje waar ze hier massaal verslaafd aan zijn. En terecht wat mij betreft, iets minder terecht wat Bouke betreft.

We waren wel blij dat we de bus met airco in konden na de hitte in Rosario. We pakten de bus om weer een flinke rit naar het zuiden te maken. De bestemming was een park rond een berg die Cerro de la Ventana (berg van het venster) heet. De naam is toepasselijk omdat vlakbij de top een gat van zo'n acht meter hoog in de berg zit waar je een mooi uitzicht door hebt. Helaas moet je een auto hebben om natuur te kunnen bekijken. Er rijden namelijk zelden bussen naar natuurparken. De bus uit Rosario dropte ons tot onze verbazing ergens langs de snelweg, een behoorlijk eind bij het dichtstbijzijnde dorp vandaan. We hebben er ons de afgelopen dagen liftend uit weten te redden, maar we hebben niet veel kunnen genieten van de natuur. Het venster hebben we alleen maar gezien vanuit de auto tijdens een van de lifts die we kregen.

DSC_0095__Large_.jpg

Nu zijn we in Bahía Blanca, op weg naar Puerto Madryn om walvissen te kijken. Hopelijk zie ik ze morgen voor het eerst in het wild! Ik ben benieuwd of het lukt, maar ik heb goede hoop.

Oeeeh, en ik hoop Orka's, orka's, orka's!!! Overigens is ons aanvankelijke plan om nu meteen richting zuiden te gaan een beetje in de war geschopt. Patagonië blijkt namelijk iets ondoordringbaarder dan wij dachten... Bussen rijden niet zomaar naar alle plaatsen die wij willen bekijken. Daarom vertrekken we na Puerto Madryn eerst naar Bariloche, in het westen van Patagonië. Vanuit daar lijkt een Patagonië-trip iets beter te realiseren, maar daarover binnenkort meer.

Dit is overigens wat we tot nu toe gedaan hebben, als je op t kaartje klikt kan je zoomen wat je wil.



X uit Bahia Blanca!

Posted by Sanne.A 12:56 Archived in Argentina Comments (10)

Iguazu en het sukkeltje van Zuid-Amerika

Hoofdblogger: Bouke

sunny 30 °C
View Zuid-Amerika on Sanne.A's travel map.

Het volgende grote doel in ons reisschema waren de watervallen van Iguazu. Gezien de slechte weersomstandigheden besloten we dat we Brazilië te laten voor wat het is, een mooi maar bizar land, en direct verder te trekken. Dit besluit hadden we genomen voor de weersomslag en de reservering voor de bus was al gemaakt, anders hadden we ons misschien nog bedacht. Voor ons lag namelijk een busrit van 24 uur in het verschiet. Gelukkig bleek het de meest confortabele bus waar ik ooit in heb gezeten en wat mij betreft verliep de tocht dan ook prima.

Even wat praktische mededelingen tussendoor trouwens. Bouke is dit maal de hoofdblogger. Als het goed is, is dat helemaal onderaan de blog te zien. En dat maakt mij dus de cursieve-indringer voor deze keer. Verder ben ik er enkele dagen na de vorige blog achter gekomen dat ik reacties eerst moet goedkeuren voor ze te zien zijn. Dus het kan een paar dagen duren voordat je reactie te zien is. Overigens dank voor alle leuke reacties! Terug naar Bouke:

De watervallen ligen op de grens van Brazilië en Argentinië en het drielandenpunt met Paraguay ligt vlakbij. Helaas voor dat laatste land hebben zij geen stukje van de watervallen weten te bemachtigen. We kwamen aan in Foz da Iguaçu, aan de Braziliaanse kant van de watervallen.Deze zijn we meteen gaan bekijken. Backpacks een kluisje in bij het park en gaan. Nou hebben we eerder een beetje geklaagd over het slechte weer in Brazilië, maar al die regen heeft natuurlijk een direct effect op de watervallen. Naar het schijnt, hebben wij ze daardoor op zijn grootst gezien! En het resultaat van al die regenval was indrukwekkend. Ik kan eerlijk zeggen dat ik nog nooit zo iets gezien heb. Kilometers lang strekken de meer dan 250 watervallen zich uit. Enorme stromen van vloeibaar kolkend caramel met schuim van poedersuiker... Oke, nou wordt mijn taalgebruik wel erg lyrisch, maar het was echt schitterend om te zien.

Van de Braziliaanse kant krijg je een goed overzicht van de watervallen, aangezien deze grotendeels aan de overkant in Argentinië liggen. Het is een gekke gewaarwording omdat je in eerste instantie een paar heel indrukwekkende watervallen ziet. Daarnaast zie je voornamelijk nevel door het neerstortende water. Daaruit kun je afleiden dat er nog meer watervallen zijn. Als je iets doorloopt, zie je deze watervallen dan ook werkelijk. De nieuwe watervallen zijn even indrukwekkend dan wel indrukwekkender dan de oude. En dit verhaal herhaalt zich een paar keer totdat je bij de meest indrukwekkende waterval komt: de Devil's Throat. Alleen konden we die van de Braziliaanse kant niet helemaal zien, omdat de nevel te dik was.

Je kan de watervallen dus globaal in drie groepen indelen, waarvan elk van de drie al een wereldattractie opzich zou zijn. Ik kan me nog letterlijk herinneren dat we bij de middelste groep stonden en ik aan Bouke vroeg “zou dít nou het meest indrukwekkende stuk zijn?” Bouke antwoorde met een overtuigende “Ja”, maar niets bleek minder waar... Helemaal aan het einde van de Braziliaanse kant kan je met een loopbrug een stuk de rivier oplopen, aan de onderkant van de watervallen. Ik weet eigenlijk niet zo goed hoe ik moet beschrijven hoe het voelt als je daar middenin staat. Ik denk dat de Britten er het met hun woord “massive” (met dan dus zo'n dik brits accent) het dichtstbij komen. Op de één of andere manier was ik ook zo stom om mijn peperdure camera mee die kant op te nemen. Terwijl je dus praktisch ín een waterval staat. Nou ja, stom, uiteindelijk had ik hem goed afgeschermd, is er niks kapot, maar heb ik wel hele vette foto's kunnen maken.

DSC_0129__Large_.jpg

DSC_0122__Large_.jpg

DSC_0090__Large_.jpg

DSC_0079__Large_.jpg

Op naar de Argentijnse kant dan maar. In Puerto Iguazu hebben we maar een heel relaxt hostel geboekt om even bij te komen van de reis. Hier zijn we twee nachten gebleven, zodat we de ene dag de Argentijnse kant van de watervallen konden bekijken en de ochtend daarop naar onze volgende bestemming door konden. De Argentijnse kant ligt aan de bovenkant van de watervallen. Daar kun je via loopbruggen tot heel dicht bij de watervallen kunt komen. Je vraagt je misschien af hoe dicht we er bij konden komen. Herinner je je die Devil's Throat nog? “Natuurlijk, Bouke, dat was twee alinea's terug! Oh ja.” Nou, nog geen 24 uur later stonden we er praktisch in! Ook dit was een ervaring om nooit meer te vergeten. De omvang, de kracht, het geweld en de schoonheid; het is onbeschrijfelijk, maar misschien helpen de foto's wat.

En daar ben ik dan natuurlijk weer voor :) Ik wil nog wel even toevoegen hoe het voelde om daar te staan. Ik werd er eigenlijk een beetje bang van. Zo veel water dat naar beneden komt sodemieteren! Ik heb soms op rare momenten het gevoel dat ik hier niet zou moeten zijn. Hoe leg ik dat uit... terwijl je in een vliegtuig zit bijvoorbeeld: Op zo'n moment ontken ik de volledige technologische vooruitgang en denk ik “een mens zou dit niet moeten kunnen zien”. Zo ook boven de Devil's Throat hangend: “een mens zou niet hier moeten kunnen staan zonder binnen twee seconden opgeslorpt te worden door het geweld hier enkele meters hier vandaan.” Letterlijk met hartkloppingen maakte ik de volgende foto's:

DSC_0218__Large_.jpg

DSC_0211__Large_.jpg

DSC_0205__Large_.jpg

DSC_0182__Large_.jpg
(The Devil´s Throat)

DSC_0168__Large_.jpg

Zodra we klaar waren bij de watervallen begon het me toch een partij te regenen! Het bleef maar met bakken uit de lucht vallen. Zo erg zelfs, dat we hoorden dat de helft van de watervallen de dag erna niet meer te bezoeken waren vanwege het waterniveau. (Op het moment dat wij er waren, begon het water zo'n 30 centimeter onder de loopbrug.) Dus ik mag toch wel zeggen dat we de (weer)goden wat verschuldigd waren over onze twee Iguazu-dagen. Misschien dat het daarom zo hard ging regenen die middag, het licht 's avonds uitging in het volledige stadje, én onze deurklink het begaf...

Ergens onderweg naar of in Iguazu hebben we onze volgende bestemming en huidige verblijfplaats gevonden: Asunción, de hoofdstad van Paraguay, het land dat met recht het sukkeltje van Zuid-Amerika genoemd mag worden. Waarom?
1. Alle reisschema's in de Lonely Planet slaan het land over.
2. Niemand gaat er dan ook naar toe.
3. Het land was tot 2003 een dictatuur, geregeerd door maniacale sadistische megalomane corrupte figuren.
4. De regeringsleider is toch wéér niet zo'n fijne vent.
5. Een van de eerdere dictators heeft ooit in al zijn wijsheid besloten om tegelijkertijd Brazilië, Argentinië en Uruguay aan te vallen. Het resultaat laat zich raden.
6. Er zijn nog steeds allerlei gebouwen, straten, instituties en dergelijk naar hem vernoemd.
7. Ze hebben, zoals eerder vernoemd, niet een stukje van de watervallen weten te verkijgen.

En wat doen wij? We gaan er wel naar toe natuurlijk. En tot nu toe hebben we er geen spijt van. Asuncion is best een aardige stad om een paar dagen te verblijven en spotgoedkoop. Dus we hebben een beetje rondgekeken, dikke steaks voor drie euro gegeten en een dagtripje gemaakt naar een klein stadje met een kerkje op een heuvel. Dat dagtripje viel een beetje in het water, maar het was ook een hele ervaring om over een weg te rijden die veel lijkt op een beek.

DSC01686__Large_.jpg
(Paraguayaanse gammele bus)

DSC_0015__Large_.jpg
(Asunción, hoofdstad van Paraguay)

DSC_0019__Large_.jpg
(Areguá: dorpje met kerkje op een berg)

DSC01688__Large_.jpg

Morgenochtend trekken we weer verder, terug Argentinië in. Dit keer als het goed is definitief, voor een paar weken dan. Onze eerste weerstandsplaats op weg naar het zuiden zal waarschijnlijk Resistencía zijn. Of ze moeten ons op de busterminal zeggen dat het niet zo is, natuurlijk.

Posted by Sanne.A 14:11 Archived in Paraguay Comments (2)

(Entries 11 - 15 of 16) « Page 1 2 [3] 4 »